Profil zaufany najłatwiej założyć przez bankowość elektroniczną, ale tylko wtedy, gdy bank ma aktualne dane osobowe i obsługuje tę usługę. Gdy nazwisko, numer dokumentu albo telefon do autoryzacji nie zgadzają się z danymi w rejestrach, szybka procedura zwykle kończy się błędem. W takiej sytuacji lepiej od razu wybrać e-dowód, wideorozmowę z urzędnikiem albo punkt potwierdzający, zamiast powtarzać tę samą operację.
Założenie i korzystanie z profilu zaufanego jest bezpłatne. Profil służy do potwierdzania tożsamości w internecie, logowania do usług administracji oraz podpisywania pism kierowanych do podmiotów publicznych. Można go wykorzystać między innymi w e-Urzędzie Skarbowym, Internetowym Koncie Pacjenta, PUE ZUS, serwisie Biznes.gov.pl oraz przy składaniu wniosków na GOV.pl. Standardowy okres ważności wynosi 3 lata.
Najpierw wybierz metodę potwierdzenia tożsamości
Najkrótszą ścieżką jest zazwyczaj bankowość elektroniczna. Bank potwierdził już tożsamość klienta przy otwieraniu rachunku, dlatego nie trzeba ponownie pokazywać dokumentu urzędnikowi. Cała procedura najczęściej zajmuje kilka minut.
W praktyce trzeba:
- wejść na stronę profilu zaufanego albo znaleźć odpowiednią usługę w bankowości internetowej,
- wybrać opcję założenia profilu zaufanego,
- zalogować się do banku,
- sprawdzić dane przekazywane do systemu,
- zatwierdzić operację metodą stosowaną przez bank, na przykład w aplikacji mobilnej.
Ta metoda jest wygodna, ale ma słaby punkt: dane muszą się zgadzać znak w znak. Problemy pojawiają się najczęściej po zmianie nazwiska, wymianie dowodu, zmianie numeru telefonu albo wtedy, gdy bank ma nieaktualny adres e-mail. Jeżeli system odrzuca operację, pierwszym ruchem powinno być sprawdzenie danych w banku, a nie ponowne składanie identycznego wniosku.
Drugą opcją jest e-dowód, czyli dowód osobisty z aktywną warstwą elektroniczną. Potrzebny będzie:
- ważny e-dowód,
- kod PIN do warstwy elektronicznej,
- telefon z modułem NFC albo odpowiedni czytnik podłączony do komputera,
- aplikacja lub oprogramowanie wymagane przez system.
Ta ścieżka omija bank, ale nie jest odporna na problemy techniczne. Najczęściej przeszkadza wyłączone NFC, nieaktywowana warstwa elektroniczna, nieznajomość PIN-u albo kłopot z prawidłowym przyłożeniem dokumentu do telefonu. Po kilku nieudanych próbach lepiej sprawdzić ustawienia urządzenia i ważność certyfikatów dowodu, zamiast blokować kolejne operacje.
Profil można również potwierdzić podczas wideorozmowy z urzędnikiem. To rozwiązanie przydaje się osobom, które nie korzystają z obsługiwanego banku, nie mają e-dowodu albo przebywają poza miejscem zamieszkania. Trzeba mieć kamerę, stabilne połączenie z internetem oraz ważny dokument tożsamości. Dostępność terminów nie jest jednak gwarantowana, dlatego wideoweryfikacji nie należy zostawiać na ostatni dzień przed terminem złożenia pisma.
Kiedy iść do punktu potwierdzającego
Punkt potwierdzający jest najbardziej przewidywalnym rozwiązaniem, gdy automatyczna weryfikacja nie przechodzi. Najpierw składa się wniosek online, a następnie potwierdza tożsamość osobiście w wybranej placówce. Punkty działają między innymi w urzędach gmin, urzędach skarbowych, oddziałach ZUS i niektórych innych instytucjach. Dostępne są także wybrane placówki poza Polską, w tym urzędy konsularne.
Przed wizytą trzeba sprawdzić, czy dana placówka:
- nadal potwierdza profile zaufane,
- wymaga wcześniejszego umówienia terminu,
- obsługuje interesantów w konkretnych godzinach,
- akceptuje dokument, którym zamierzasz potwierdzić dane.
Na miejscu potrzebny jest ważny, oryginalny dokument tożsamości. Zwykle będzie to dowód osobisty albo paszport, a w odpowiednich przypadkach karta pobytu. Zdjęcie dokumentu w telefonie, skan albo nieważny dowód nie wystarczą. Urzędnik musi porównać dane z wniosku z dokumentem okazanym przez konkretną osobę.
Na potwierdzenie wniosku w punkcie przewidziany jest ograniczony czas. Co do zasady jest to 30 dni od złożenia wniosku. Po przekroczeniu terminu niezakończony wniosek trzeba złożyć ponownie. Starsze instrukcje publikowane przez część urzędów nadal mogą podawać inny termin, dlatego przed wizytą należy sprawdzić komunikat wyświetlony w systemie oraz informacje konkretnej placówki.
Punkt potwierdzający wybierz od razu, gdy:
- bank odrzuca wniosek z powodu niezgodności danych,
- nie masz dostępu do telefonu używanego do autoryzacji,
- e-dowód jest nieaktywny albo nie pamiętasz PIN-u,
- potrzebujesz profilu przed ważnym terminem i nie chcesz ryzykować kolejnych błędów technicznych,
- przebywasz za granicą i możesz skorzystać z właściwego konsulatu.
Niedogodność jest oczywista: trzeba poświęcić czas na dojazd, a czasem także umówić wizytę. Zaletą jest kontakt z pracownikiem, który może wskazać konkretną przyczynę odrzucenia danych. To często szybsze niż wielokrotne przechodzenie przez formularz bez informacji, które pole powoduje problem.
Ważność, logowanie i błędy, które blokują dostęp
Profil zaufany jest ważny przez 3 lata od potwierdzenia. Przed upływem tego okresu można przedłużyć go po zalogowaniu do swojego konta. W panelu należy przejść do szczegółów profilu i wybrać funkcję przedłużenia ważności lub zmiany danych. Nie warto odkładać tego do dnia, w którym trzeba wysłać odwołanie, wniosek albo dokument podatkowy — wygasły profil nie pozwoli skutecznie podpisać pisma.
Sposób logowania przez bank zależy od tego, czy dany bank jest ustawiony jako metoda autoryzacji profilu zaufanego oraz czy możliwość logowania bankowego pozostaje włączona. Osoba, która wcześniej logowała się przez bank, ale później przestawiła zatwierdzanie na SMS albo powiadomienia w aplikacji mObywatel, może nie zobaczyć dotychczasowej opcji bankowej.
W takim przypadku nie trzeba zakładać nowego profilu. Do ważnego konta można wejść za pomocą:
- nazwy użytkownika i hasła,
- adresu e-mail, jeśli jest powiązany tylko z jednym kontem,
- e-dowodu,
- certyfikatu kwalifikowanego, jeżeli wcześniej włączono tę metodę.
Po zalogowaniu można ponownie ustawić bank jako metodę autoryzacji. Na stronie logowania dostępne są też funkcje przypomnienia nazwy użytkownika i ustawienia nowego hasła. Kod potrzebny do odzyskania dostępu jest przesyłany na przypisany adres e-mail.
Profil zaufany trzeba chronić tak samo jak dostęp do bankowości. Nie należy rozpoczynać logowania z linku przesłanego w SMS-ie, komunikatorze albo niespodziewanej wiadomości e-mail. Szczególnie podejrzane są komunikaty wymuszające szybką reakcję, dopłatę lub podanie kodu autoryzacyjnego „konsultantowi”. Kod SMS i zatwierdzenie w aplikacji służą wyłącznie użytkownikowi — pracownik urzędu ani banku nie powinien prosić o ich przekazanie.
Profil zaufany nie jest tym samym co podpis kwalifikowany. Podpis zaufany służy przede wszystkim do kontaktów z administracją publiczną. Podpis kwalifikowany ma szersze zastosowanie, między innymi w obrocie gospodarczym, ale może wymagać osobnej usługi, urządzenia lub płatnego certyfikatu. Do złożenia zwykłego wniosku na GOV.pl, pisma do urzędu albo dokumentu w e-Urzędzie Skarbowym zazwyczaj wystarcza bezpłatny profil zaufany.
FAQ
Czy założenie profilu zaufanego kosztuje?
Nie. Utworzenie, przedłużenie i standardowe korzystanie z profilu zaufanego jest bezpłatne.
Kto może założyć profil zaufany?
Osoba mająca numer PESEL oraz pełną albo ograniczoną zdolność do czynności prawnych. W praktyce własny profil mogą mieć również osoby niepełnoletnie od 13. roku życia.
Czy profil zaufany można założyć bez wychodzenia z domu?
Tak. Można skorzystać z bankowości elektronicznej, e-dowodu albo wideorozmowy z urzędnikiem.
Jak długo profil jest ważny?
Standardowo 3 lata od dnia potwierdzenia. Przed upływem tego okresu można przedłużyć jego ważność online.
Czy można mieć kilka profili zaufanych?
Jedna osoba posługuje się jednym ważnym profilem powiązanym ze swoim numerem PESEL.
Co zrobić, gdy bank odrzuca założenie profilu?
Najpierw sprawdź w banku imię, nazwisko, PESEL, dane dokumentu oraz numer telefonu. Jeżeli nie można szybko usunąć rozbieżności, wybierz e-dowód, wideoweryfikację albo punkt potwierdzający.
Czy profil zaufany działa za granicą?
Tak. Można logować się do polskich usług publicznych z zagranicy, a wniosek można potwierdzić w wybranych placówkach poza Polską, między innymi w konsulatach.
Czy profil zaufany zastępuje dowód osobisty?
Nie. Potwierdza tożsamość w obsługiwanych usługach elektronicznych, ale nie jest uniwersalnym zamiennikiem fizycznego dokumentu.
Co zrobić po wygaśnięciu profilu?
Zaloguj się do systemu i wykonaj procedurę ponownego uzyskania ważnego profilu zgodnie z opcjami wyświetlonymi na koncie. Jeżeli nie możesz się zalogować, zacznij od odzyskania nazwy użytkownika lub hasła, a dopiero później przechodź do ponownej weryfikacji.
Zacznij od sprawdzenia danych zapisanych w banku, ważności dokumentu oraz dostępu do numeru telefonu i poczty e-mail. Jeżeli wszystkie informacje są aktualne, wybierz bankowość elektroniczną. Gdy pojawia się błąd danych, nie powtarzaj tej samej próby — popraw informacje w banku albo przejdź od razu do e-dowodu, wideorozmowy lub punktu potwierdzającego. To właśnie niezgodność danych, a nie awaria całego systemu, najczęściej blokuje założenie profilu.
